X Informacje Gniezno

moje-gniezno.pl

PORTAL INFORMACYJNY POWIATU GNIEŹNIEŃSKIEGO

"Dzieje gnieźnieńskiego rzemiosła cechowego" - monografia wydana w ważną rocznicę

Piątek, 11 grudnia 2020

W jubileuszowym roku 600-lecia nadania przez króla Władysława Jagiełłę pierwszego statutu gnieźnieńskiemu cechowi krawców, oddana zostaje w ręce czytelników obszerna monografia "Dzieje gnieźnieńskiego rzemiosła cechowego". Jej autorem jest miejscowy historyk regionalista, kierownik gnieźnieńskiego Oddziału Archiwum Państwowego w Poznaniu Marek Szczepaniak. Wydana została przez Cech Rzemiosła i Małej Przedsiębiorczości dzięki inicjatywie Zarządu, a w szczególności starszego cechu Stefana Pokładeckiego.

W tym roku, dokładnie 21 września, minęło dokładnie 600 lat od podpisania przez króla Władysława Jagiełłę najstarszego znanego statutu gnieźnieńskiego. To dobry moment, aby oddać w Wasze ręce niniejsze dzieło, opracowane z myślą o całej braci rzemieślniczej, ich rodzinach oraz ku pamięci zmarłych rzemieślników. To także pozycja dedykowana potomnym, którzy w przyszłości przejmą nasze warsztaty albo będą otwierać nowe działalności .Zachęcamy do lektury wszystkich sympatyków rzemiosła - brzmi słowo wstępne do książki.

Potrzebę zbadania i napisania historii gnieźnieńskich cechów rzemieślniczych odczuwano już od dawna. Dotychczasowy dorobek historiografii na ten temat ograniczał się w zasadzie do opracowania Stanisława Karwowskiego z 1892 r. i niewielkich uzupełnień dorzuconych przez późniejszych autorów. Pionier badań nad dziejami organizacji gnieźnieńskich rękodzielników ograniczył się do omówienia wydarzeń do końca XVIII w. Przeszkodą dla rozszerzenia zakresu chronologicznego był brak dostępu do późniejszych źródeł historycznych. Dlatego, gdy pojawiła się możliwość przebadania znacznej części dokumentacji cechowej pochodzącej z XIX i XX wieku, trudno było nie podjąć próby opracowania w większości nieznanej dotychczas tematyki. Dla historyka praca na źródłach, o których z całą pewnością wie, że nikt ich przed nim nie wykorzystał do celów naukowych, jest z oczywistych względów odkrywczą i niezmiernie inspirującą. Oprócz znanych wcześniej dokumentów przechowywanych w archiwach państwowych w Bydgoszczy i Poznaniu, wykorzystano materiały archiwalne od niedawna znajdujące się w Archiwum Państwowym w Poznaniu oraz w jego Oddziale w Gnieźnie. Cennych informacji dostarczyły także materiały przechowywane w archiwum zakładowym Wielkopolskiej Izby Rzemieślniczej w Poznaniu i w składnicy akt Cechu Rzemiosła i Małej Przedsiębiorczości w Gnieźnie.

Rozpoczynając pracę zakładano, że publikacja będzie skierowana będzie w pierwszym rzędzie do gnieźnian, szczególnie miejscowych rzemieślników i ich rodzin, którzy na jej kartach poszukiwać będą śladów swoich bliskich. Z drugiej strony, praca powinna spełniań kryteria pracy naukowej, umożliwiającej weryfikację wszelkich podawanych informacji. Sposobność ku temu daję znaczna ilość przypisów odnoszących się głównie do źródeł archiwalnych, których przekaz w większości przypadków prezentowany jest po raz pierwszy.

Oddawana dziś w ręce czytelników książka obejmuje okres od uchwytnego w źródłach początku gnieźnieńskiego ruchu cechowego do roku 2019, tj. do momentu ukończenia gnieźnieńskiej Cechowej Szkoły Rzemieślniczej przez jej pierwszych absolwentów. Narracja odnosząca się do okresu do pierwszej połowy XIX w. na ogół ogranicza się do terenów miasta Gniezna. W kolejnych latach, aż do czasów współczesnych, działalność gnieźnieńskich organizacji rzemieślniczych rozszerzyła się na teren całego powiatu, a w niektórych okresach również na teren powiatów ościennych. Ten powiększony obszar działalności również został w książce przedstawiony.

Całość opracowania została podzielona na 3 części. Część pierwsza obejmuje okres od powstania organizacji rzemieślniczych w Gnieźnie w okresie średniowiecza i wczesnonowożytnym aż do pierwszej połowy XIX w., tj. do zniesienia przymusu przynależności do cechu. Podjęto tu po raz pierwszy próbę ustalenia liczby funkcjonujących w Gnieźnie cechów na podstawie występujących w księgach rady miejskiej (tzw. „radzieckich”) zapisów o wyborze starszych cechowych. Okres drugi obejmuje nieco ponad stuletni okres od wprowadzenia dobrowolności w przystąpieniu do cechu, aż do okresu gdy po II wojnie światowej władze komunistyczne zaczęły narzucać w miejsce wybieranych przez rzemieślników władz cechowych, mianowane odgórnie zarządy komisaryczne, oraz dążyć do komasacji ruchu cechowego, by łatwiej go poddać inwigilacji i kontroli. Część trzecia obejmuje okres od momentu odgórnego tworzenia tzw. „cechów zjednoczonych” i walki komunistycznego państwa z „inicjatywą prywatną” na początku lat pięćdziesiątych XX w., do czasów współczesnych. Większość informacji jakie znalazły się w częściach drugiej i trzeciej przedstawiona została w literaturze przedmiotu po raz pierwszy.

Publikację uzupełniają liczne dodatki. Przedstawiono w nich fotografie dokumentów królewskich wystawionych dla gnieźnieńskich cechów. Po raz pierwszy zaprezentowano sztandary cechowe, stanowiące swego rodzaju kwintesencję etosu rzemieślniczego. Pokazano odciski pieczęci cechowych, oraz nieliczne, niestety, zdjęcia gnieźnieńskich rzemieślników. W części tej znalazła się również tablica wymieniająca starszych cechowych od schyłku XVI w. oraz schemat przekształceń cechowych, którą wcześniej autor prezentował w Encyklopedii Gniezna i Ziemi Gnieźnieńskiej. Książka zawiera również liczne tabele, zestawienie cytowanej literatury, kilka przykładowych tekstów źródłowych z okresu od XVIII do XIX w. oraz indeks nazwisk wymieniający ponad 1 870 postaci, z których większość to gnieźnieńscy rękodzielnicy.

tekst: Informacja prasowa

Napisz komentarz

Komentarze(0)

PODOBNE TEMATY
Abolicja w Bibliotece Biblioteka w maju łaskawszym okiem spojrzy na zapominalskich. Świętując XVIII Tydzień Bibliotek zaprasza... Wtorek, 4 maja 2021
Dyskusyjny spacer z książką Skoro można rozmawiać spacerując, można też spróbować przenieść kilkuosobową dyskusję w przestrzeń bardziej... Poniedziałek, 28 grudnia 2020
Oskary Polonii włoskiej rozdane po raz czwarty! Pomimo obostrzeń wynikających z pandemii korona wirusa udało się wyłonić Laureatów IV edycji Konkursu... Poniedziałek, 30 listopada 2020
"Girami po fyrtlu" - gwarowe spacery po Gnieźnie Były trzy trasy: ulice Rynek, Tumska i Franciszkańska miały szanse zabłysnąć w nowym świetle miejskiej... Wtorek, 20 października 2020