Miasto Gniezno ma 100% udziałów w czterech spółkach komunalnych: Przedsiębiorstwie Energetyki Cieplnej (PEC), Przedsiębiorstwie Wodociągów i Kanalizacji (PWiK), URBIS (odpady) i Miejskim Przedsiębiorstwie Komunikacyjnym (MPK). Do tego dochodzi 90% udziałów w Stolicy eXperymentu oraz mniejsze udziały w KZN-Zachodni i Polanii (w likwidacji). To one dostarczają mieszkańcom ciepło, wodę, odbierają ścieki, wywożą śmieci i wożą pasażerów. Bez nich miasto by nie funkcjonowało. Ale jak działają? I ile kosztują?
PEC – ciepło za prawie 377 tys. GJ
Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej w Gnieźnie to spółka z kapitałem 15,4 mln zł. Prezesem jest Jarosław Grobelny. W 2025 roku sprzedała 376 513 GJ ciepła. To ciepło, które ogrzewa mieszkania, szkoły, urzędy i zakłady pracy. Spółka ma moc zamówioną na poziomie 85,5 MW, a zainstalowaną – 90,3 MW. Eksploatuje 397 węzłów cieplnych i ma 311 umów na sprzedaż ciepła.
Co ciekawe – PEC wciąż korzysta z węgla. W 2025 roku spalił 8 995,92 ton miału węglowego. Ale równocześnie spalił 17 307,67 ton biomasy – czyli spółka stopniowo odchodzi od paliw kopalnych. To dobra wiadomość.
Sieć cieplna ma 57,3 km długości, z czego 75% to rury preizolowane (nowoczesne, energooszczędne). Spółka wdraża też digitalizację – chce lepiej kontrolować sieć, szybciej wykrywać awarie i oszczędzać na kosztach eksploatacji.
W 2025 roku PEC podłączył do sieci kilkanaście nowych budynków – m.in. przy ulicach Wrzesińskiej, Dąbrówki, Pawła Cymsa i na Rynku. Ciepłownictwo w Gnieźnie się rozwija – pytanie tylko, czy tempo tego rozwoju nadąża za potrzebami mieszkańców.
PWiK – woda droższa o 6%, ścieki o 5,7%
Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji to spółka z kapitałem 40,1 mln zł. Prezesem jest Romuald Cimoch. W 2025 roku podwyższono kapitał zakładowy o 934 300 zł (aport w postaci sieci i urządzeń). Przekazano też 217 tys. zł na budowę infrastruktury wodociągowej na osiedlu Winiary Północ i ulicy Kłeckoskiej.
Od 6 czerwca 2025 roku obowiązują nowe taryfy: cena wody wzrosła z 4,99 zł/m³ do 5,29 zł/m³ (wzrost o 6,01%), cena ścieków z 9,32 zł/m³ do 9,85 zł/m³ (wzrost o 5,69%). Zmianie uległy też opłaty abonamentowe.
Spółka zrealizowała w 2025 roku sieć wodociągową o długości 3,27 km, a na inwestycje wodociągowe wydała prawie 1,98 mln zł. Na kanalizację – 5,85 mln zł. To dużo, ale potrzeby są większe. Zwłaszcza w dzielnicach, gdzie wciąż brakuje kanalizacji.
Czy wzrost cen jest uzasadniony? Spółka tłumaczy go wzrostem wynagrodzeń, cen materiałów i koniecznością realizacji inwestycji. Mieszkańcy mogą mieć inne zdanie.
URBIS – śmieciarki i nowe samochody
URBIS to spółka odpowiedzialna za gospodarkę odpadami. Kapitał: 23,6 mln zł. Prezesem jest Dariusz Zamiar, członkiem zarządu Rafał Tomczak. Spółka odzyskuje surowce z segregowanych odpadów, zbiera odpady (także niebezpieczne), zarządza nieruchomościami i produkuje nawozy.
W 2025 roku spółka nabyła od miasta działkę przy ul. Osiniec (wartość 483 tys. zł) pod PSZOK – Punkt Selektywnego Zbierania Odpadów Komunalnych. Jednocześnie zbyła miastu prawo użytkowania wieczystego działki przy ul. Kawiary (407 tys. zł). Czyli – wymiana majątkowa.
Najważniejsza inwestycja: zakup dwóch fabrycznie nowych śmieciarek za 2,1 mln zł netto. To potrzebny wydatek – stare śmieciarki się psuły, a odpady trzeba wywozić. Tyle że 2,1 mln to nie są małe pieniądze. Mieszkańcy pewnie chcieliby wiedzieć, czy to najlepsza możliwa cena.
MPK – autobusy elektryczne i milion biletów
Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne to spółka z kapitałem 1,49 mln zł. Prezesem jest Wojciech Gulczyński. W 2025 roku miasto przekazało spółce kolejne 5 autobusów elektrycznych Solaris Urbino 12 Electric. Łącznie – 10 sztuk. Miasto stawia na ekologię.
Sprzedaż biletów? 1 097 093 biletów jednorazowych (556 tys. ulgowych, 540 tys. normalnych). Do tego 55 463 bilety miesięczne (45,8 tys. ulgowych, 9,6 tys. normalnych). I 29 505 biletów dla uczniów szkół podstawowych za 1 zł (refundowanych przez miasto).
MPK otrzymało też 100 tys. zł dopłaty na remont pomieszczeń socjalno-biurowych i dostosowanie ich do potrzeb osób z niepełnosprawnościami.
Czy komunikacja miejska w Gnieźnie jest dobra? To już pytanie do pasażerów. Autobusy są – ale czy jeżdżą na czas? Czy są czyste? Czy kursy są wystarczające? Na te pytania raport nie odpowiada.
Stolica eXperymentu – edukacja na wysokim poziomie
Stolica eXperymentu to spółka z 90% udziałami miasta. Kapitał: 3,5 mln zł (miasto ma 3,19 mln). Prezesem jest Paweł Jagielski. Spółka prowadzi pozaszkolne formy edukacyjne – warsztaty, konkursy, szkolenia dla nauczycieli.
W 2025 roku miasto przekazało 792 tys. zł na uzupełnienie i wymianę sprzętu oraz rozbudowę zasobów dydaktycznych. Spółka współorganizowała m.in. konkurs dla studentów Politechniki Poznańskiej, Gala „Mój pierwszy pomysł na biznes”, szkolenia dla nauczycieli o AI, Regionalny Konkurs SkillsPoland.
Stolica eXperymentu to wizytówka Gniezna – miejsce, gdzie dzieci i młodzież mogą rozwijać swoje zainteresowania. Czy 792 tys. zł to wystarczająca kwota? Prawdopodobnie nie, ale zawsze coś.
KZN-Zachodni – mieszkania społeczne
Miasto ma 7,17% udziałów w Społecznej Inicjatywie Mieszkaniowej KZN-Zachodni. W 2025 roku miasto dokapitalizowało spółkę kwotą 5,9 mln zł z Funduszu Dopłat BGK. Spółka rozpoczęła inwestycję przy ul. Pawła Cymsa 1 – 45 mieszkań, 36 miejsc w garażu podziemnym, 63 miejsca naziemne. Lokal użytkowy na parterze. Termin realizacji? Jeszcze nieznany.
To ważna inwestycja – mieszkania społeczne są potrzebne. Tyle że tempo budowy w Polsce jest żółwie, a potrzeby – ogromne. Czy Gniezno doczeka się tych mieszkań w rozsądnym terminie? Czas pokaże.
Polania – w likwidacji
Polania Sp. z o.o. jest w likwidacji. Miasto ma 4,66% udziałów (201,6 tys. zł). Spółka nie prowadzi działalności.
Co z tego wynika?
Gnieźnieńskie spółki komunalne są w większości stabilne. PEC ogrzewa miasto, PWiK dostarcza wodę, URBIS wywozi śmieci, MPK wozi pasażerów. Stolica eXperymentu edukuje, KZN-Zachodni buduje mieszkania.
Wszystkie spółki wymagają inwestycji i dopłat. PEC wdraża digitalizację, PWiK modernizuje sieci, URBIS kupuje śmieciarki, MPK wymienia tabor na elektryczny. To kosztuje – i to sporo. W 2025 roku miasto przeznaczyło na dopłaty i inwestycje w spółkach kilka milionów złotych.
Czy to dobrze wydane pieniądze? Raczej tak – bez tych spółek miasto by nie funkcjonowało. Ale zawsze warto przyjrzeć się, czy wydatki są optymalne, czy nie ma marnotrawstwa, czy ceny dla mieszkańców są uzasadnione. Bo ostatecznie – to mieszkańcy płacą za ciepło, wodę, ścieki, bilety i odpady. I mają prawo wiedzieć, czy ich pieniądze są dobrze wydawane.















