80 milionów złotych i pusta nocna mapa miasta. Tak dziś wygląda Gniezno

Gniezno pozyskało blisko 80 milionów złotych z Polsko-Szwajcarskiego Programu Rozwoju Miast. To największe zewnętrzne dofinansowanie w historii miasta i – bez wątpienia – ogromny sukces administracyjny. Problem w tym, że pieniądze trafiają do miasta, które coraz wyraźniej traci swoje funkcje społeczne, gospodarcze i kulturowe, a część mieszkańców ma coraz większe poczucie, że Gniezno powoli staje się miejscem „do spania”, a nie do życia.

Według danych Polskiej Akademii Nauk Gniezno znalazło się na 98. miejscu spośród 139 miast średniej wielkości tracących funkcje społeczno-gospodarcze. To nie jest statystyka wyrwana z kontekstu. Od lat obserwujemy odpływ mieszkańców, szczególnie ludzi młodych, spadek liczby firm, dojazdy do pracy do Poznania oraz migrację do gmin ościennych. Miasto traci miejsca pracy, traci znaczenie akademickie i – co coraz bardziej odczuwalne – traci ofertę spędzania wolnego czasu.

Władze miasta podkreślają, że pozyskane środki mają przygotować Gniezno na zmiany klimatu, poprawić jakość przestrzeni publicznej i wzmocnić lokalne wspólnoty. W ramach projektu „Gniezno, klimatycznie!” zaplanowano m.in. ogromne inwestycje w Park Miejski, systemy retencji wód opadowych, ścieżki rowerowe, edukację ekologiczną, wsparcie NGO oraz modernizację świetlic socjoterapeutycznych. To wszystko są potrzebne i racjonalne działania – nikt tego nie kwestionuje. Problem polega na tym, że równolegle miasto traci to, co buduje codzienne życie społeczne.

Od stycznia Hotel Nest został przekształcony w ośrodek wsparcia młodzieży. Cel szczytny, ale skutki symboliczne: Gniezno straciło ostatnią kręgielnię. Dziś oferta rozrywkowa miasta wygląda skromnie – jedno kino, latem gokarty, bilard w kilku lokalach i właściwie tyle. Nie ma miejsc, w których można wieczorem usiąść ze znajomymi, pograć, spędzić czas w sposób inny niż przy stoliku w restauracji. Wydarzenia plenerowe są sezonowe i nie zastąpią stałych przestrzeni integracji społecznej.

W tym samym czasie władze miasta chcą rozbudowywać palmiarnię, choć Poznań dysponuje znacznie większym i nowocześniejszym obiektem tego typu, który dodatkowo przechodzi modernizację i będzie jeszcze bardziej atrakcyjny. Trudno oprzeć się wrażeniu, że Gniezno próbuje konkurować tam, gdzie nie ma realnych szans, zamiast szukać własnej, unikalnej drogi.

Do tego dochodzi likwidacja Instytutu Kultury Europejskiej – filii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza. Miasto straciło jedyną uczelnię wyższą o ugruntowanej renomie. W jej miejsce powstał ośrodek szkolenia policji. To decyzja, która z punktu widzenia państwa może być racjonalna, ale dla miasta oznacza dalsze osłabienie funkcji akademickiej i odpływ młodych ludzi.

Gniezno ma basen, który pilnie wymaga przebudowy i rozbudowy, oraz baseny zewnętrzne funkcjonujące tylko sezonowo. Nawet pod tym względem miasto przegrywa z dużo mniejszą Wrześnią. Jest próbny odwiert geotermalny, znaleziono gorącą wodę, ale nie ma realnych planów budowy term, które – jak pokazuje przykład Uniejowa, Chochołowa czy większego Poznania – potrafią całkowicie zmienić pozycję miasta na mapie turystycznej i dać impuls rozwojowy na lata.

Efekt? Spadające poczucie wartości mieszkańców, brak perspektyw na relaks po pracy, coraz uboższe życie nocne i towarzyskie. Z kilku klubów zostało w zasadzie jedno miejsce, które i tak rzadko bywa pełne. Coraz częściej wybór jest prosty: zostać w domu albo pojechać do Poznania.

80 milionów złotych to ogromna szansa. Pytanie tylko, czy same inwestycje w klimat, infrastrukturę i edukację wystarczą, jeśli równolegle miasto traci to, co sprawia, że chce się w nim żyć. Bez atrakcyjnej oferty społecznej, kulturalnej i rozrywkowej nawet najlepiej zazielenione miasto może stać się jedynie przystankiem w drodze do większych ośrodków.