Felieton: Pokaż mi swoją wizytówkę, a powiem Ci kim jesteś

Zacznę może od tego, co właściwie oznacza słowo „autorytet”. Mianowicie jest to osoba, która cieszy się uznaniem, mająca kredyt zaufania pod względem profesjonalizmu, prawdomówności w ocenie generalnej lub dotyczącej jednego konkretnego zjawiska bądź wydarzenia. Kolokwialnie pisząc, autorytet nierzadko utożsamiany jest z ludźmi na wysokich stanowiskach, kojarzony z władzą lub osobą, która potrafi odnaleźć się w każdej sytuacji. Autorytet może posługiwać się różnego rodzaju gadżetami. Rozpoczynając od bardziej ogólnych, jak wizytówki, dyplom ukończenia szkoły wyższej, a kończąc na wyspecjalizowanych. I tutaj podam przykład: atrybutem lekarza jest stetoskop, profesora różnego rodzaju podręczniki, najlepiej własnego autorstwa, a dziennikarza mikrofon. Chociaż ten ostatni przykład jest dość słaby. Odkąd pracuję w radiu z autopsji wiem, że mikrofon w połączeniu z pytaniami działa na większość osób odpychająco i stresująco.
Powróćmy jednak do naszego ideału. Jak myślicie, jakim językiem powinien się posługiwać: trudnym i zagmatwanym zrozumiałym dla wąskiej grupy ludzi, czy może prostym i bezpośrednim, tak aby trafić do szerszej grupy odbiorców? Odpowiedź jest dość przewidywalna. Powinien zachować proporcje pomiędzy jednym a drugim sposobem wyrażania swoich opinii. Najprościej mówiąc, język normalny, aczkolwiek z fachową terminologią. Wielkim plusem jest, gdy posłuży się słownictwem powszechnie mało znanym, po czym płynnie to wyjaśni. Wtedy pojawi się jasny przekaz dla współrozmówcy. Z jednej strony: „Facet/kobieta wie o czym mówi. Ma wiedzę.” Z drugiej natomiast: „Tyle osiągnął/osiągnęła, a w ogóle się nie wywyższa. Taka przystępna osoba.” O ile w teorii wydaje się to banalne, o tyle praktyka pokazuje, że niewielu ludzi potrafi wybrnąć w taki sposób. Ale nie ma się co dziwić, w końcu nie każdy może współtworzyć elitarną grupę Autorytetu.
Wielkim atutem jest również mówienie o swoich pejoratywach. Na zajęciach z psychologii rozmawialiśmy o sytuacjach, w których mówimy o swoich wadach. Wyróżniliśmy trzy z nich: po pierwsze, jeśli jesteśmy idiotami. Po drugie: jeśli chcemy być szczerzy do bólu oraz jesteśmy samokrytykami. Aż w końcu trzecia sytuacja: gdy chcemy kogoś rozśmieszyć. Teraz pytanie, jak myślicie, kiedy autorytet przyzna się, że nie jest doskonały? Na pewno odpada odpowiedź pierwsza, gdyż to byłoby sprzeczne z definicją omawianego zagadnienia. Drugą też poddaję wątpliwościom, wszak zbyt negatywne nastawienie do siebie jest swoistym zaprzeczeniem osoby silnej psychicznie, a autorytet kojarzony jest właśnie z siłą. Najbardziej klarowna wydaje się być ostatnia możliwość. Poczucie humoru jest wskazane, a umiejętność żartowania z siebie wcale nie jest często praktykowana. Wbrew pozorom jest to trudna sztuka, którą nie każdemu udaje się opanować. Pewnie w dużej mierze dlatego podziwiamy ludzi z dystansem do własnej osoby. I taka jeszcze drobna sugestia. Gdy autorytet wymienia nam swoje słabsze strony argumentuje je takimi przykładami, że od słowa do słowa wady stają się zaletami. Konkretniej: „Jak ostatnio gotowałem, to zupa mi się przypaliła. Nie jestem najlepszym kucharzem, choć staram się nad tym pracować. Teraz jednak zupa mi się przypaliła, bo musiałem zadzwonić. Kumpel miał problem i musiałem mu pomóc. Jak żona wróciła do domu to nie była zła, bo chociaż zupa mi nie wyszła, to pomyślałem o tym, żeby zamówić pizzę.” Po pierwsze - nasz bohater gotuje. Nawet, gdy nie wychodzi mu to najlepiej stara się, a to już wiele znaczy. Po drugie, uzasadnił dlaczego obiad mu nie wyszedł - musiał wspomóc kolegę. Widać, że przyjaciele mogą liczyć na niego w trudnych sytuacjach, zawsze ich wysłucha, zawsze będzie starał się im pomóc. Reasumując: wiedział, że zupa nie jest apetyczna, więc starał się znaleźć rozwiązanie awaryjne. Wybrnął i prawie każdy człowiek tą wypowiedź odbierze jako kolejny dowód na to, że owy człowiek zasługuje na miano idealnego.
Niestety jest i druga strona medalu. Przy idealnym wizerunku każdy negatywny element może go zniszczyć. Często przez zbyt nachalne wyróżnianie swojego ulubieńca zaczynamy go traktować jak osobę o nadludzkich możliwościach. W efekcie nieświadoma idealizacja przy najmniejszym upadku autorytetu może mocno rozczarować. I pytanie brzmi: kto zawinił? Ten, który zawiódł, czy ten, który wymagał zbyt wiele?