X

moje-gniezno.pl

PORTAL INFORMACYJNY POWIATU GNIEŹNIEŃSKIEGO

Ostrów Lednicki - palatium Mieszka I i Bolesława Chrobrego. Chronologia i kontekst

Wtorek, 5 stycznia 2021
  • Ostrów Lednicki - palatium Mieszka I i Bolesława Chrobrego. Chronologia i kontekst

Badania na Ostrowie Lednickim prowadzone są od około 180 lat. Początkowo koncentrowano się na widocznych ruinach pałacu z biegiem czasu rozszerzając zakres prac, które objęły nie tylko różne punkty na obszarze wyspy, lecz również lądowe osady przymostowe i cmentarzyska, a także podwodne relikty mostów.

Dzięki projektowi Ostrów Lednicki - palatium Mieszka I i Bolesława Chrobrego. Chronologia i kontekst dofinansowanemu w ramach Programu „Ochrona Zabytków Archeologicznych” ze środków finansowych Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury (zgodnie z Umową nr 03445/199/FPK/NID) ponownie skoncentrowano się na pozostałościach palatium i jego najbliższym otoczeniu. Przeprowadzone zostały badania i specjalistyczne analizy materiałów przyrodniczych (kości zwierzęce, pyłki i ziarna roślin), archeologicznych (ceramika, tzw. zabytki wydzielone) i zapraw (petrograficzne i fizykochemiczne). Prace prowadzone były przez naukowców z Uniwersytetów im. A. Mickiewicza w Poznaniu, M. Kopernika w Toruniu, M. Curie-Skłodowskiej w Lublinie, poznańskiego oddziału PAN, Fundacji UAM, Muzeum Pierwszych Piastów na Lednicy oraz Uniwersytetu w Bristolu. Kończąca grant publikacja, wydana w ramach Biblioteki Studiów Lednickich FONTES prezentuje wyniki analiz interdyscyplinarnych badań archeologiczno-architektonicznych i przyrodniczych. Ich autorzy wykorzystując najnowsze metody starali się zweryfikować lub potwierdzić funkcjonujące poglądy dotyczące południowej części lednickiego grodu, jego stratygrafii oraz relacji odkrytych na tym obszarze obiektów w stosunku do dominującego tam palatium. Nie wszystkie badania spełniły pokładane w nich oczekiwania, jednak większość z nich poszerzyła dotychczasową wiedzę na temat genezy lednickiego obiektu pałacowo-sakralnego oraz przemian ściśle powiązanych z jego kontekstem - uwarunkowaniami środowiskowymi wyspy i jej otoczenia, jego gospodarczym zapleczem, dietą ówczesnej ludności oraz życiem codziennym mieszkańców przypałacowej strefy wyspy (użytkowanymi tutaj różnorodnymi naczyniami oraz przedmiotami ekskluzywnymi i codziennego użytku).

Wśród odkrytych ziaren i pyłków ujawniono pozostałości roślin używanych w celach leczniczych (drapacz lekarski, bez czarny) oraz miododajnych (np. mak polny, malina właściwa, śliwa tarnina, szałwia, gorczyca biała i wiele innych). W bezpośrednim sąsiedztwie pałacu gromadzone były zboża (proso, pszenica, owies, jęczmień) oraz rośliny strączkowe. Oprócz potraw roślinnych w czasach funkcjonowania grodu jadano mięso pochodzące zarówno od zwierząt domowych (głównie świni, owcy, kozy, kury domowej), jak i dzikich (zające, bobry, niedźwiedź brunatny, dziki, jelenie, tur, żubr, gęsi, głuszca, ryby jeziorne). Analiza pozostałości organicznych na ceramice potwierdziła użytkowanie wspomnianych gatunków zwierząt i roślin oraz produktów pszczelarskich, a co za tym idzie jeden z ważnych aspektów gospodarki Ostrowa Lednickiego (hodowla i rybołówstwo).

W trakcie analizy tzw. zabytków wydzielonych zainteresowano się fragmentem tynku odkrytym podczas prac wykopaliskowych prowadzonych przy murach kaplicy w 2009 r. Zachowały się na nim ślady malunku, który również poddano analizom specjalistycznym: petrograficznej i fluorescencji rentgenowskiej (makro XRF). Wykazały one obecność czarnego barwnika, którym mogły być zdobione ściany pałacowej kaplicy. Elementem jej wystroju mogły być także przeszklone okna.

Do ustalenia chronologii budowli murowanych i towarzyszących im obiektów za pomocą metody 14C AMS wykorzystano drobinki węgla z zapraw, fragmenty kości i ziaren zbóż. „Analiza bayesowska” zestawu dat 14C wskazuje, że budowę zespołu pałacowo-sakralnego rozpoczęto w X wieku (z prawdopodobieństwem 68,2% - w przedziale 936-985 AD), najprawdopodobniej za panowania Mieszka I. W tym właśnie czasie (przełom roku 963/964) ukończona została również budowa mostów łączących wyspę z lądem stałym.

Przeprowadzone badania pozwoliły wskazać na poszczególne strefy zasiedlenia Ostrowa Lednickiego oraz odzwierciedlić socjostrukturę wyspy i procesów użytkowania tego miejsca w poszczególnych fazach zasiedlenia Ostrowa. Planigrafia oporządzenia jeździeckiego i elementów rzędu końskiego może wskazywać, że wojownicy konni funkcjonowali w najbliższym otoczeniu panującego - tuż obok jego pałacu, natomiast groty strzał odkryte na wschód od kaplicy wskazują, że mogła być to strefa związana z łucznikami. Do bardzo elitarnych znalezisk zaliczyć można brązową kaptorgę z wyobrażeniem zoomorficznym oraz fragment złotej nitki, drugi (obok fragmentu odkrytego przy wyspowym przyczółku mostu wschodniego) z najstarszych elementów ozdobnych wczesnośredniowiecznej tkaniny używanej na Ostrowie Lednickim.

Zaobserwowano, że po zniszczeniach z lat 30. XI wieku (po najeździe księcia czeskiego Brzetysława i tzw. reakcji pogańskie) okolica pałacu nie tylko nie została opuszczona, lecz nawet intensywniej użytkowana. Jednak linia zabudowy obiektów mieszkalnych usytuowanych na wschód od palatium uległa zmianie, co można wiązać z przypuszczalną zmianą przebiegu dróg (tak jak to wcześniej określono dla wschodniej części podgrodzia).

Przeprowadzone w ramach grantu badania pozwoliły poznać kolejne elementy historii południowej części grodu na Ostrowie Lednickim. Jednak nadal pozostaje do wyjaśnienia jeszcze sporo tajemnic tej piastowskiej „wyspy władców”.

 

tekst: Informacja prasowa

Napisz komentarz

Komentarze(0)

PODOBNE TEMATY
MOPS dostarcza posiłki na święta Czas Świąt Wielkanocnych to okres w roku kiedy szczególnie należy pamiętać o osobach potrzebujących... Piątek, 2 kwietnia 2021
Nowy, dobry początek w Muzeum Początków Państwa Polskiego w Gnieźnie Muzeum Początków Państwa Polskiego w Gnieźnie po kilkumiesięcznej przerwie ponownie otwiera się na i... Sobota, 6 lutego 2021
Na Lednicy zakończono dwuletnie badania Jaki wpływ na zachowanie krajobrazu kulturowego, którego integralną część stanowi dziedzictwo przeszłości... Poniedziałek, 4 stycznia 2021
Nadchodzi sylwester! Fajerwerkowy asortyment już gotowy? Jak co roku na całym świecie, odejście starego roku i nadejście nowego, świętować będziemy śląc w niebo... Wtorek, 29 grudnia 2020